Laurent Fignon

Ze noemden hem in Frankrijk op een gegeven moment 'de zonnekoning' en in die benaming kon ik me toen wel vinden. Laurent Fignon won twee uitgaven van de Tour op rij en de jaren tachtig leken voor hem open te liggen: een blonde, langharige, ietwat extraverte, soms onberekenbare, maar zeker a-typische wielrenner stond ineens op en won.

De eerste maal, in 1983, werd zijn zege weliswaar hoog geprezen, maar er werd direct bij gezegd: 'Ja maar kopman Bernard Hinault was er niet bij.' Feitelijk was dat juist, maar het deed niets af aan de prestatie van Fignon: slechts zij die meedoen, kunnen winnen.
In dat jaar was de Parijse ex-student diergeneeskunde een luxe knecht van Hinault. Fignon had twee zeer onopvallende jaren bij de amateurs doorgemaakt en zijn komst bij Renault-Elf-Gitane was niet direct schokkend, hoewel zijn zege in het Criterium International voor insiders een teken was: hij kon dus klimmen en tijdrijden.
Fignon won zijn eerste Tour door vooral oplettend te rijden in de grootste en belangrijkste etappe van dat jaar. Zoals vaker is de Pyreneeën-etappe Pau-Luchon van buitengewoon gewicht. Met gezellige bergen als Aubisque, Tourmalet, Aspin en Peyresourde was het die dag hommeles in de Tour. De beste klimmers - de Schot Millar, de Spanjool Delgado, twee Colombianen, Jiminez en Corredor, en het jonge broekie Fignon - trokken ten aanval. In extremis sloot ook de Fransoos Pascal Simon aan. Dit zestal maakte de etappe, en maakte verder ook de Tour. Millar won de etappe, Frankrijk ontplofte omdat Simon geheel onverwacht in het geel kwam (overgenomen van Kelly) en Fignon zat op het vinkentouw zonder dat iemand dat doorhad.
Want wie was hij nou helemaal? Een studentikoos type, een aardige knecht die de Giro en de Vuelta al gereden had en die dus niet te veel reserves meer kon hebben. Fout. Fignon bleek vers genoeg te zijn om op Alpe d'Huez de gele trui te pakken, nadat Winnen de etappe won en Simon geblesseerd afstapte. De afsluitende etappes waren een makkie voor de Parijzenaar, die jubelend zijn woonplaats binnenreed.
Een jaar later was hij ongenaakbaar en moest Hinault ervaren dat hij niet meer de nummer een van de ploeg was. Weer pakte Fignon, na goed opletten en slim rijden, de trui der truien op Alpe d'Huez, waar weliswaar Luis Herrera de show stal, maar Fignon met een minzaam gebaar het geel van een knecht (Vincent Barteau) overnam. Een dag later, naar La Plagne, poetste hij zijn medailles nog wat op door onstuimig en machtig te winnen en verder was het, net als een jaar eerder, weer tactisch uitrijden richting lichtstad. Hinault werd tweede op meer dan tien minuten achterstand en 'de zonnekoning' kon zich opmaken voor een mooie, lange loopbaan.
Nee dus. Operaties aan twee slechte achillespezen en later een zware val tijdens de zesdaagse van Madrid, sloegen de jonge vedette terug. Hij raakte aan de sukkel en kreeg nog eenmaal de kans de Tour te winnen. Dat was in het gedenkwaardige jaar 1989. De afsluitende tijdrit naar Parijs bracht een zelfbewuste Fransman tegenover een nerveuze Amerikaan Greg Lemond. De Amerikaan gebruikte een Calimero-helm en had zijn fiets uitgerust met alles wat maar supersonisch en snelheidswinnend was. Fignon, die (daar gaan we weer) op Alpe d'Huez de gele trui had gepakt (nadat hij die eerder in die ronde gedurende vier dagen gedragen had en had moeten afgeven aan Lemond), was slordig die zondag. De haren los, geen helm, niet de vereiste opwarming, geen extraatjes op de fiets, verloor hij de Tour met acht seconden verschil en bleef verdwaasd op de stenen van de Champs Élysées achter.
Was het hoogmoed die hier voor de val was gekomen? Na jaren heb ik het hem wel eens gevraagd. 'Nee, geen hoogmoed, eerder nonchalance.' Ik wilde hem uitleggen dat wij, in onze taal, een spreekwoord hadden dat 'met de Franse slag' luidde. Hij begreep wel wat ik bedoelde en knikte, maar niet van harte.
Na die Tour zakte Fignon weg. Toen hij in de ronde van 1993 afstapte, sjeesde de complete Franse pers achter hem aan, inclusief zijn vrouw, die als journaliste die Tour volgde. Ook zij kon hem niet vinden. Voor enige tijd leek hij opgelost in het niets. Ooit vroeg ik hem wat eigenlijk zijn laatste leuke overwinning was geweest, omdat hij zo plompverloren uit het peloton vertrok. Lachend vertelde hij toen dat het de zege in de Ronde van Mexico was. 'Daar heb ik een hele nieuwe wereld gezien, daar ben ik een nieuw leven begonnen,' zei hij.